काठमाडौं । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा पुस ३ गतेदेखि सुरु भएको बाघ गणना जारी रहेको छ। चितवन र पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जलाई एक ब्लक बनाउँदै गणना गरिँदैछ, र पहिलो भागको गणना सकिएको छ।
निकुञ्जका सूचना अधिकारी अविनास थापा मगरका अनुसार, पहिलो भागको गणना पूरा गरेर क्यामेरा उठाउने काम सुरु भएको छ। उनले जानकारी दिए, “शनिबारदेखि क्यामेरा उठाउने प्रक्रिया शुरू भएको छ र सोमबारसम्म पहिलो भागको क्यामेरा उठाउने काम सम्पन्न हुनेछ।”
यस गणनामा पुस १ र २ गते तालिम प्राप्त १५० जना गणकहरू खटिएका छन्। पहिलो भागमा त्रिवेणी, अमलटारी, कसरा र बरण्डाभार क्षेत्र समावेश गरिएको छ, जहाँ २८६ वटा ग्रिड बनाएर गणना गरियो। क्यामेरा उठाएपछि दोस्रो भागमा क्यामेरा जडान गरी गणना प्रक्रिया अघि बढाइनेछ।
दोस्रो भागमा १३ वटा क्याम्प बनाएर गणकहरू खटाइने छन्। यस भागमा सौराहा, खगेन्द्रमल्ली, लोथर प्रतापपुर, बोटे सिमारा, स्वमेश्वर, बगइ, अम्बुवा र सिकारी बास क्षेत्र समेटिएको छ। यस क्षेत्रलाई ३३६ ग्रिडमा विभाजन गरी बाघ गणना गरिनेछ। प्रत्येक ग्रिडमा एक जोडी स्वचालित क्यामेरा राखिनेछ।
चितवन-पर्सा ब्लकमा ९५८ वटा ग्रिड बनाएर गणना गरिँदैछ, जसमा प्रत्येक ग्रिड दुई वर्ग किलोमिटरको क्षेत्रफललाई समेट्नेछ। यसका अलावा, बाँके, बर्दिया र शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा पनि बाघ गणना कार्य जारी रहेको छ।
तीन महिना लगाएर बाघ गणना गर्न लागिएको जानकारी दिएका सूचना अधिकारी मगरका अनुसार, बाघ गणना हरेक चार वर्षमा गरिन्छ। निकुञ्जका कर्मचारी, राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषका प्राविधिक, स्थानीय स्वयंसेवी, विद्यार्थी र संरक्षण साझेदारहरू यस गणनामा सहभागी भएका छन्।
गणकहरूले भूगोल अनुसार क्यामेराको अनुगमन गर्ने र बाघको फोटो खिचेर तिनका पाटाको आधारमा सङ्ख्या छुट्याउने कार्य गरिनेछ। पहिलो कम्प्लेक्स चितवन र पर्सा, दोस्रो कम्प्लेक्स बाँके र बर्दिया, र तेस्रो कम्प्लेक्स शुक्लाफाँटा र लालझण्डीमा आधारित हुनेछ।
पछिल्लो बाघ गणनामा २०२२ मा नेपालमा ३५५ वटा वयस्क बाघको तथ्याङ्क सार्वजनिक भएको थियो, जसमा चितवनमा १२८, बर्दिया निकुञ्जमा १२५, बाँके निकुञ्जमा २५, पर्सामा ४१ र शुक्लाफाँटामा ३६ वटा बाघ भेटिएका थिए।
